Grijze zandbij

De grijze zandbij (Andrena vaga) is een inheemse bij uit het geslacht van de zandbijen (Andrena).

Onlangs maakte ik een wandeling in Hazewinkel, een wedstrijdbaan voor roeiers in Willebroek. Toen ik langs de bungalows kwam, waar de atleten verblijven, vielen mij honderden kleine hoopjes op in enkele voortuinen van die bungalows. Het leken wel kleine molhoopjes. In die kleine hoopjes zag je ook een ingang. Het bleek het werk van de grijze zandbij te zijn.

Kleine "molhoopjes" van de grijze zandbij
Kleine “molhoopjes” van de grijze zandbij

Van maart tot en met mei kan je deze bij zien vliegen.

Met het grijswitte “jasje” om haar borststuk, is de grijze zandbij gemakkelijk te herkennen.

Voorkomen

Je vindt de grijze zandbij waar de bodem zanderig is én waar wilgen in de buurt zijn. Zie je een kegelvormig hoopje zand met een gaatje in het midden, dan is de kans groot dat je het nest van een zandbij gevonden hebt. Zandbijen hebben een voorkeur voor (half)open zonnige plekjes. Vind je één nest, dan zijn er waarschijnlijk nog meer in de buurt. Ze verblijven graag in elkaars buurt.

Zandhoopje met ingang van de grijze zandbij
Zandhoopje met ingang van de grijze zandbij

Beschrijving

De grijze zandbij is een van de grootste zandbijen. Het is een solitaire soort. In elk nest woont slechts één bij. Het vrouwtje wordt 13 tot 15 millimeter lang, het mannetje zo’n 10 mm. De bij is zwart met een egaal lichtgrijze, donzige beharing over het gehele borststuk en kop. Het achterlijf is kaal en zwartglanzend.

Grijze zandbij
Grijze zandbij

Voedsel

De grijze zandbij is een kieskeurige eter. Ze voedt zich met stuifmeel en nectar van wilgen. De zandbij is een soortspecifieke specialist. Daarom zijn er vooral veel grijze zandbijen te zien wanneer de wilg volop in bloei staat.

Wilgenkatjes
Wilgenkatjes

Levenscyclus

Wanneer de lente aan warmte wint, worden de grijze zandbijen wakker. De mannetjes zijn enkele dagen vroeger actief dan de vrouwtjes. Ze blijven in de buurt van de nestingangen, waar ze wachten tot een vrouwtje tevoorschijn komt. Als een vrouwtje verschijnt proberen soms meerdere mannetjes tegelijk met haar te paren. Na het paren sterven de mannetjes.

Grijze zandbij
Grijze zandbij

De vrouwtjes graven dan een nest. Dit is herkenbaar aan het hoopje zand, gelijkend op een molshoopje, dat tot 5 cm hoog kan zijn met een ingang naar het nest. De nesten lopen 25 tot 50 centimeter loodrecht omlaag en vertakken dan in meerdere zijgangen waar aan het einde de verbrede broedcellen zich bevinden.

Na het uitgraven van een broedcel gaat het vrouwtje op zoek naar wilgenstuifmeel en nectar. Iedere keer dat ze het nest verlaat, sluit ze het af met zand. Het stuifmeel brengt ze mee als dikke gele bollen aan haar achterpoten, nectar verzamelt ze in haar krop. In het nest kneedt ze van het stuifmeel en nectar een bolletje. Daarop legt ze een eitje. Zodra de broedcellen gevuld zijn, stopt ze met werken en sterft ook zij.

Uit de eitjes komen larven, die leven van het voedsel dat het vrouwtje had verzameld. Tijdens de zomer spinnen ze zich in en vormen een cocon. Daarin ontwikkelt de larve zich tot een volwassen bij, die overwintert in haar cocon tot het volgende voorjaar.

Parasieten

De roodharige wespbij (Nomada Lathbruriana) is bekend als nestparasiet. De wespbij zwerft gedurende de dag rond bij de nesten van de grijze zandbij en legt in een onbewaakt moment haar eitjes in het nest. Daarom worden deze bijen koekoeksbijen genoemd. Het eitje van deze wespbij komt iets eerder uit dan die van de zandbij. De larve eet eerst de larve en daarna het voedsel van de grijze zandbij op.

De gewone wolzwever (Bombylius major) parasiteert ook op de grijze zandbij. Vrouwtjes van de gewone wolzwever vliegen laag over de nesten van de zandbij. Ze blijven even voor een nestingang zweven en schieten dan met een slingerbeweging van het achterlijf een ei in de nestingang.

De grijze zandbij heeft vaak een parasiet op haar lichaam: het zandbijwaaiertje (Stylops melittae). Dit insect zorgt ervoor dat de mannelijke insecten (te) vroeg in het jaar en enigszins versuft over de grond lopen.

Referenties en meer info

https://www.onzenatuur.be/soortenbank/grijze-zandbij
https://nl.wikipedia.org/wiki/Grijze_zandbij
https://www.wildebijen.nl/grijze_zandbij.html

You may also like...

Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *