Hazelaar

De hazelaar is wellicht de meest opvallende winterbloeier in onze streken. Zelfs in de donkerste wintermaanden zijn de “katjes” al te zien.

Katjes van de hazelaar
Katjes van de hazelaar

Als je graag van een uitdaging houdt, dan moet je eens de vrouwelijke bloeiwijzen gaan zoeken op een hazelaar. In vergelijking met de mannelijke ‘katjes’ zijn ze heel klein. Gelukkig hebben ze een opvallend rode kleur.

De hazelaar (Corylus avellana) is een in West-Europa inheemse struik uit de berkenfamilie (Betulaceae).

Naamgeving

De naam Corylus komt van het Griekse korys, wat helm betekent. De noot zit in het schutblad als een hoofd in een helm… De soortnaam Avellana verwijst naar de Italiaanse stad Avelino, wat van oudsher een centrum van hazelnotenteelt is.

Vertaling

Engels: Common hazel
Frans: Noisetier ou le Coudrier
Duits: Gemeine Hasel

Voorkomen

De hazelaar is een bosrandsoort, die zowel in de schaduw als in de zon kan worden aangetroffen. Je vindt de struik ook langs rivieren en in onze tuinen.

Beschrijving

De hazelaar wordt tot 6 m hoog en gaat pas na tien jaar vrucht dragen. Er zijn echter ook geënte struiken verkrijgbaar, die al na drie jaar vrucht dragen.

De bladeren zijn eirond met een spitse bladtop.

Voortplanting en verspreiding

De hazelaar bloeit als er nog geen bladeren zijn (naaktbloeier). De hazelaar is voor zijn bestuiving afhankelijk van de wind.

Aan de hazelaar zitten de mannelijke en de vrouwelijke bloeiwijzen apart. De mannelijke bloemen zitten in katjes en zijn al in de zomer aanwezig in de oksels van de bladeren.

Hazelaar met de nog zeer jonge katjes
Hazelaar met de nog zeer jonge katjes

Bij het rijpen worden die katjes langer, tot zo’n 10 cm. De kleur verandert van groen naar groengeel naar bruin. De mannelijke en vrouwelijke bloeiwijzen zijn niet tegelijkertijd rijp, zo wordt zelfbestuiving voorkomen.

Katjes van de hazelaar
De mannelijke bloemen kennen we als “katjes”…

De vrouwelijke bloemen zitten in een klein knopje bij elkaar. Tijdens de bloei zijn alleen de rode stijlen met de stempels te zien.

Vrouwelijke bloeiwijze van de hazelaar
Vrouwelijke bloeiwijze van de hazelaar

Na de bevruchting ontwikkelen zich de hazelnoten, eerst groen en zacht, later bruin en hard. Meestal zitten de hazelnoten per twee (of meer) bij elkaar. De hazelnoten worden door vogels verspreid, ze worden ook gegeten door muizen. Verder verspreidt de hazelaar zich via worteluitlopers.

Vijanden

De hazelnootknopmijt zorgt ervoor dat de knoppen zeer dik opzwellen en afsterven.

Soms zie je in de hazelnoten een rond klein gaatje. Dit is het werk van de hazelnootboorder, een kevertje met een lange snuit. Het vrouwtje legt een eitje in de hazelnoot, als die jong en nog zacht is. De larf eet het vruchtvlees van binnen op en boort zich vervolgens een weg via een gaatje naar buiten.

De bladsnuitkever eet van het blad aan en rolt het op.

Culinair

Hazelnoten zijn een bron van vitamine E en bevatten onverzadigde vetzuren.

Het bekendste hedendaagse product is zonder twijfel de hazelnootpasta. Hazelnoten worden ook verwerkt in tal van producten zoals chocolade, koekjes enz.

Turkije is veruit de grootste producent van hazelnoten. Zowel historische als archeologische gegevens geven aan dat de hazelnootteelt al in de Romeinse tijd belangrijk was.

https://www.atlasbig.com/nl/landen-op-basis-van-de-hazelnootproductie

Van de jonge bladeren kan je ook thee maken. Je kan ze eveneens bereiden als spinazie. Bladeren en katjes hebben een aardachtige smaak.

Gedroogd blad werd gebruikt om tabak een aroma te geven.

Van januari tot maart kunnen de mannelijke katjes worden geplukt. Gedroogd en gemalen kan je ze mengen in meel.

De noten kunnen rauw of geroosterd worden gegeten. Uit de noten wordt eveneens olie gewonnen.

De hazelaar in de volksgeneeskunde

Thee van de katjes zou een zweet afdrijvende werking hebben.

De noten zouden dan weer goed zijn voor onze zenuwen en hersenen en zouden helpen bij evenwichtsstoornissen.

De olie is goed voor de huid. Uitwendig helpt een notenbrij bij oogontsteking en ontstoken wonden.

Volksgeloof

In Centraal-Europa heeft de hazelaar een lange culturele traditie. Takken van de hazelaar maakten vaak deel uit van heidense en christelijke rituelen.

In het oude Rome stond de hazelaar symbool voor vrede. Onderhandelaars droegen tijdens een staakt-het-vuren of tijdens vredesonderhandelingen een tak van de hazelaar in hun hand als teken van hun goede bedoelingen.

Referenties en meer info

https://www.stadsplanten.be/de-hazelaar-corylus-avellana/
https://www.floravannederland.nl/planten/hazelaar
https://www.ecopedia.be/boom/hazelaar
https://www.onzenatuur.be/artikel/hazelaar-is-er-vroeg-bij
https://mens-en-gezondheid.infonu.nl/natuurgeneeswijze/120375-de-geneeskracht-van-hazelaar.html
https://www.hunebednieuwscafe.nl/2017/01/hazelaar/
https://www.kerknet.be/kerknet-redactie/artikel/hazelaar-beschermt-tegen-onheil-en-geeft-heerlijke-hazelnoten
https://www.dehippevegetarier.nl/gezondheid/gezonde-voeding/de-gezondheidsvoordelen-van-hazelnoten/
http://www.sherpaz.nl/scouting/db/materiaallijst/technieken/bomen/bomen/hazelaar.asp

You may also like...

1 Response

Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *