Sint-jacobsvlinder

De sint-jacobsvlinder (Tyria jacobaeae) is een vlinder uit de familie van de spinneruilen (Erbidae).

Het is een dagactieve nachtvlinder. Over de verschillen tussen dag- en nachtvlinders kan je onderstaande website raadplegen:
https://www.vlinderstichting.nl/vlinders/vlinders-herkennen/dagvlinder-of-nachtvlinder

De larven vallen overdag goed op. Je vindt ze op jakobskruiskruid, een zeer algemene plant die ’s zomers volop in bloei staat op ruderale plaatsen.

In 2023 zag ik amper rupsen, maar dit jaar zijn ze weer erg talrijk.

Rupsen van sint-jacobsvlinder
Rupsen van sint-jacobsvlinder

Naamgeving

Tyria: Turios is een Griekse schrijfwijze van ‘uit Tyre’ en Tyre was beroemd voor zijn purperen kleurstof.
Jacobaeae komt van Senecio jacobaea, het jakobskruiskruid, de voedselplant van deze soort.

Vertaling

Engels: Cinnabar
Frans: La goutte de sang, l’écaille du sénéçon
Duits: Blutbär, Jakobskrautbär

Verwarring

Verwarring met de sint-jansvlinder is mogelijk vanwege de kleur van de vlinder.

Sint-jacobsvlinder heeft een rode streep en rode vlekken aan de bovenzijde. Sint-jansvlinder heeft enkel rode vlekken.

Rupsen van de sint-jansvlinder zijn groen met zwart van kleur en komen vooral voor op rolklavers.

Meer info:
https://www.rootsmagazine.nl/nieuws/sint-jacobs-of-sint-jansvlinder
https://www.youtube.com/watch?v=I0bc0_CTRuU

Voorkomen

Oorspronkelijk was de vlinder vooral te vinden in duingebieden, waar ook het jakobskruiskruid zijn thuis had. De laatste decennia is het kruid ook elders te vinden dankzij de verplaatsing van enorme hoeveelheden zand en andere grond door de Mens. Met het kruid is ook de vlinder gevolgd.

Sint-jacobsvlinder
Sint-jacobsvlinder

Beschrijving

De vlinder is een opvallende verschijning met zijn zwarte en rode tekening. Ze is te herkennen aan de rode streep en twee rode bollen op de zwarte vleugels. Onderaan is de vlinder overwegend rood.

Onderzijde sint-jacobsvlinder
Onderzijde sint-jacobsvlinder

De waardplant van deze vlinder is kruiskruid en dan vooral jakobskruiskruid. Je kan ze ook vinden op boerenwormkruid. De vlinder is inheems, maar werd ook elders ingevoerd om het jakobskruiskruid te bestrijden. De plant wordt daar als invasief en schadelijk voor het vee beschouwd.

De lengte van de vleugel is 16-21 millimeter. De vliegtijd loopt van april tot en met begin augustus.

Larven en vlinders komen samen voor.

De larven eten de bladeren en de bloemen van kruiskruid, die giftig zijn. De rups neemt het gif op en wordt daardoor zelf giftig. De opvallende tekening en kleur waarschuwt vogels om de zebrarups met rust te laten. Ook de vlinder is giftig.

Levensloop

De vlinder is te zien tussen april en het einde van de zomer. Na paring legt een vrouwtje zo’n 300 gele eitjes, die later verkleuren naar zilvergrijs. De eitjes worden gelegd onderaan het blad van Jakobskruiskruid. Hieruit komen de rupsen. De rups van de sint-jacobsvlinder wordt ook wel zebrarups genoemd. De opvallende oranjegeel met zwarte rupsen kan je overdag op de waardplant zien zitten. Deze periode duurt van juli tot september. De soort overwintert als pop in een losse cocon in de grond.

Rups van sint-jacobsvlinder
Rups van sint-jacobsvlinder

Referenties en meer info:

https://www.vlinderstichting.nl/vlinders/overzicht-vlinders/details-vlinder/sint-jacobsvlinder
https://nl.wikipedia.org/wiki/Sint-jacobsvlinder
https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=27645
https://biodiverszorggroen.be/bibliotheek-item/sint-jacobsvlinder-de-vlinder-die-niet-eet

You may also like...

1 Response

  1. 9 juli 2024

    […] plant vormt het hoofdvoedsel van de zebrarups, de larve van de sint-jacobsvlinder (Tyria jacobaea). De rupsen van deze vlinder zijn aangepast aan het eten van jakobskruiskruid en […]

Een reactie achterlaten

Je e-mailadres zal niet getoond worden. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *